Τουρκία: Τα μέρη που γίνονται σύμβολα

Στα διάφορα φόρουμ, τα οποία συνεχίζουν να οργανώνονται σε καθημερινή βάση σε πολλαπλά πάρκα της Κωνσταντινούπολης, ο κόσμος προσπαθεί τόσο να δώσει μια συνέχεια στις κινητοποιήσεις γύρω από το πάρκο Γκέζι, όσο και να καταλάβει τι ήταν αυτό που τις πυροδότησε. Τι ήταν αυτό που έκανε την πλατεία Ταξίμ, γειτονιές της Κωνσταντινούπολης, αλλά και άλλων πόλεων της Τουρκίας, να ζήσουν τρεις εβδομάδες (τέλη Μαΐου με μέσα Ιουνίου) άνευ προηγουμένου ριζοσπαστικοποίσης, πολιτικοποίησης, δημιουργικότητας…

Μεταξύ άλλων, οι διαδηλώσεις γύρω από το πάρκο Γκέζι κατέδειξαν ότι κάποια μέρη έχουν στο φαντασιακό και στην μνήμη των κατοίκων μιας πόλης, ή και μιας ολόκληρης χώρας, μια ιδιαίτερη σημασία. Όταν καταρρέουν αυτά, είναι σαν να καταρρέει ένας ολόκληρος κόσμος μαζί τους. Η απόπειρα του κοψίματος των 600 δέντρων του πάρκου Γκέζι (προκειμένου να αρχίσουν οι εργασίες για την ανόρθωση εμπορικού κέντρου) αποτέλεσε την σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι του θυμού ενός μεγάλου μέρους της τουρκικής κοινωνίας, τόσο σε σχέση με τον τρόπο ανάπλασης του αστικού τοπίου που οραματίζεται η κυβέρνηση Ερντογάν, όσο και ως προς τον αυξανόμενο αυταρχισμό που επιδεικνύει ο ίδιος ο πρωθυπουργός απέναντι στον πληθυσμό της χώρας. Παρόμοια, η προγραμματιζόμενη κατεδάφιση του σινεμά Εμέκ στα τέλη Μαΐου 2013 είχε από καιρό οδηγήσει στην κινητοποίηση καλλιτεχνών και μη, οι οποίοι εναντιώνονται στην ανάπλαση της Ιστικλάλ (του κεντρικού, κατά κάποιον τρόπο, πεζόδρομου της πόλης, όπου βρίσκεται και το Εμέκ), όπου το ένα πολυτελές πολυκατάστημα φυτρώνει δίπλα στο άλλο και «πνίγει» ο,τιδήποτε βρει στο διάβα του. Κατά μία έννοια μάλιστα, μπορούμε να πούμε ότι οι κινητοποιήσεις γύρω από το Εμέκ, οι οποίες λαμβάνουν χώρα εδώ και τρία χρόνια, προετοίμασαν το έδαφος για τις διαδηλώσεις γύρω από το Γκέζι.

Ο κινηματογράφος Εμέκ, ο οποίος παρέμεινε κλειστός από τον Σεπτέμβριου του 2009, κατεδαφίστηκε πλήρως στις 20. Μαΐου της φετινής χρονιάς, λίγες μέρες δηλαδή πριν αρχίσουν οι διαδηλώσεις στο Γκέζι. Ξεκινώντας από την άνοιξη του 2010, τα τελευταία τρία χρόνια είχαν πραγματοποιηθεί δεκάδες εκδηλώσεις εναντίωσης στην κατεδάφιση του κινηματογράφου. Μόλις στις 7 Απριλίου 2013, τις ημέρες του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Κωνσταντινούπολης (το οποίο παραδοσιακά λάμβανε χώρο στο σινεμά Εμέκ), είχε οργανωθεί μια πορεία χιλιάδων διαδηλωτών οι οποίοι προσπάθησαν να περπατήσουν προς το σινεμά, ο δρόμος του οποίου είχε αποκλειστεί από την αστυνομία. Ανάμεσα τους ήταν και ο σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς, ο οποίος έστειλε και προσωπικά γράμμα προς τον πρωθυπουργό Ερντογάν, γράφοντας μεταξύ άλλων: «Η καταστροφή ενός πολιτιστικού κέντρου είναι σαν να σβήνει κανείς μέρος της μνήμης μας…Θα ήταν μια πολιτική, κοινωνική και καλλιτεχνική αποτυχία». Η αστυνομία είχε απαντήσει στους διαδηλωτές με αύρες και δακρυγόνα. Βασικό σύνθημα ήταν «Το Εμέκ είναι δικό μας, η Ιστανμπούλ είναι δική μας (Emek bizim İstanbul bizim).» Το Ίδρυμα Πολιτισμού και Τεχνών της Κωνσταντινούπολης (ΙKSV) είχε βγάλει ανακοίνωση, διαμαρτυρόμενο για την υπερβολική βία που χρησιμοποιήθηκε και τότε από την αστυνομία.

Η κατεδάφιση πραγμαποιήθηκε παρ’ όλο που εκκρεμεί δίκη στο Συμβούλιο της Επικρατείας (Danıştay) εναντίον της απόφασης αυτής, την οποία έχει κινήσει το Επιμελητήριο Τούρκων Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων (ΤΜΜΟΒ). Στην θέση του Εμέκ προβλέπεται να χτιστεί πολυώροφο πολυκατάστημα, το «Grant Pera», της κατασκευαστικής εταιρίας Καμέρ. Ο εκπρόσωπος της εταιρίας κ. Εyüpoğlu, σε μια πάγια τακτική «ενσωμάτωσης του παλιού», έχει δηλώσει ότι με την μέθοδο ‘moving’ ο κινηματογράφος θα ξαναανοίξει στον τελευταίο όροφο του καινούριου κτιρίου, όπου και θα μεταφερθούν κολώνες και τμήματα του παλιού σινεμά.

Έτσι το Εμέκ, με την μακρόχρονη ιστορία του ως το παλιότερο σινεμά της σύγχρονης Τουρκίας, κατάφερε να συγκεντρώσει το θυμό των πολιτών για την πολιτική του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που στο βωμό της νεοφιλελεύθερης ανάπτυξης γκρεμίζει και ξαναχτίζει αλλάζοντας ριζικά το αστικό τοπίο, αρνούμενο επιπλέον να διαπραγματευτεί με κινήσεις πολιτών. Το Εμέκ έγινε παράλληλα σύμβολο για όλα εκείνα τα σινεμά, τα οποία έχουν κλείσει τα τελευταία χρόνια στην Τουρκία και κυρίως στην πρωτεύουσά της (στην περιοχή Μπέιογλου τα ιστορικά Taksim, Lale, Saray, Yeni Melek, Alkazar, Lüks, Rüya, ενώ απειλείται και πλήθος άλλων).. (Και για όλα εκείνα τα πολυκαταστήματα που φυτρώνουν: 114 αριθμούν μόνο στην Κωνσταντινούπολη, με πρόβλεψη να χτιστούν άλλα 32 τα επόμενα χρόνια. Η Κωνσταντινούπολη αριθμεί τα περισσότερα εμπορικά κέντρα από οποιαδήποτε άλλη πόλη της Ευρώπης, ενώ παγκοσμίως καταλαμβάνει την πέμπτη θέση!)

Ιστορικά το Εμέκ ήταν το πιο παλιό σινεμά της σύγχρονης Τουρκίας. Το 1924 άνοιξε με το όνομα Melek Sineması (Σινεμά του Αγγέλου) -το όνομά του οφειλόταν στα αγάλματα αγγέλων Art Nouveau που κοσμούσαν τις δύο πλευρές της οθόνης. Οι τοίχοι και η οροφή του σινεμά ήταν διακοσμημένα σε στιλ μπαρόκ και ροκοκό. Πριν το 1924, είχε λειτουργήσει ως «κλάμπ κυνηγών της Κωνσταντινούπολης» (Club des Chasseurs de Constantinople), ως ρωμαίικο αθλητικό κέντρο (Strangali’nin Rum Atletik Jimnastikhanesi), ως Nouveau Cirque και ως Skating Palace. Την δεκαετία του 1940 είχε αγοραστεί από τις δημοτικές αρχές, ενώ το 1957 είχε πουληθεί στον ασφαλιστικό φορέα των δημοσίων υπαλλήλων Εμέκ (η λέξη σημαίνει μόχθος, κόπος), εξού και το σημερινό του όνομα. Επί 28 ολόκληρα χρόνια είχε φιλοξενήσει το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Κωνσταντινούπολης, ενώ από το 2002 φιλοξενούσε το φεστιβάλ του Ιδρύματος Πολιτισμού και Τεχνών στην Κωνσταντινούπολης «Οκτώβρης των Ταινιών» (Film Ekimi).

Το Εμέκ δεν κατάφερε να σωθεί. Άνοιξε όμως τον δρόμο για την σωτηρία του πάρκου Γκέζι: Πριν δύο μέρες ανακοινώθηκε ότι το δικαστήριο αποφάσισε ενάντια στα σχέδια ανάπλασης της κυβέρνησης για το πάρκο Γκέζι, καθώς η κυβέρνηση δεν διαπραγματεύτηκε επαρκώς με τον «τοπικό πληθυσμό.» Κατά την διάρκεια των γεγονότων του Γκέζι ο Ερντογάν είχε δηλώσει ότι θα σεβαστεί την απόφαση του δικαστήριου, ενώ, σύμφωνα με την εφημερίδα Radikal, με την απόφαση αυτή ματαιώνονται και τα σχέδια του Ερντογάν να οργανώσει δημοψήφισμα σχετικά με το μέλλον του πάρκου.

Άννα Βακάλη, φοιτήτρια

Σχόλια

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Loading…

0

Τμηματικά η εκταμίευση της δόσης των 8,1 δις.ευρώ

Συλλαλητήριο την Τρίτη 9 Ιουλίου από Ομοσπονδίες για την ΕΡΤ