To Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στο μεταίχμιο

ΤΩΝ ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ, ΛΟΗ ΛΑΜΠΡΙΑΝΙΔΗ*

Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας (ΠΑΜΑΚ) προσπαθούσε να εμφανιστεί μέχρι πρόσφατα ως υπόδειγμα εύρυθμης πανεπιστημιακής λειτουργίας με υπεύθυνους φοιτητές και διδάσκοντες που δεν πελαγοδρομούσαν σε δραστηριότητες εκτός του διδακτικού και ερευνητικού τους έργου. Η πρυτανεία του ΠΑΜΑΚ εμφανιζόταν ως η πρωτοπορία του εκσυγχρονισμού στα ΑΕΙ. Δικαστικές αποφάσεις, αναφορές του Σώματος Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης και του Συνηγόρου του Πολίτη, δημοσιογραφικά αφιερώματα (TVXS, «Κουτί της Πανδώρας») και η άσκηση πειθαρχικής δίωξης κατά του πρώην πρυτανικού συμβουλίου ανέδειξαν μια ζοφερή πραγματικότητα, που συνιστά την πιο σημαντική κρίση στην πενηντάχρονη λειτουργία του ΠΑΜΑΚ. Στο άρθρο αυτό δε θα εστιάσουμε στα συμπτώματα της κρίσης, που πολλαπλώς εκτέθηκαν και θα εκτεθούν δημόσια. Δε θέλουμε απλά να καταγράψουμε την εμπειρία μας, πρέπει να σκεφτούμε πέρα από μερικότητα την περιπτωσιολογία. Προτεραιότητά μας είναι να απαντήσουμε στο πώς και γιατί έφτασε το ΠΑΜΑΚ να αποκαλείται τα «Ζωνιανά των ΑΕΙ» και ποιες είναι οι μελλοντικές προοπτικές.

Η κρίση στο ΠΑΜΑΚ είναι αποτέλεσμα μιας διαδικασίας διπλής και διαδοχικής ιδιοποίησης του δημόσιου χώρου. Η ιδιοποίηση αφορά καταρχήν τον έλεγχο των συλλογικοτήτων εντός του πανεπιστημίου από μικρές ομάδες και στη συνέχεια τον έλεγχο της διοίκησης του πανεπιστημίου. Οι εν λόγω ομάδες δε συγκροτήθηκαν βάσει αξιακών οραμάτων για την ανώτατη εκπαίδευση, αλλά βάσει προτεραιοτήτων εξασφάλισης της διοίκησης. Η διαδικασία που περιγράφουμε ξεκίνησε με τον έλεγχο των παρατάξεων της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ και της ΠΑΣΠ του ΠΑΜΑΚ. Οι παρεμβάσεις αυτές είχαν συγκρουσιακό χαρακτήρα που εκτέθηκε δημόσια (ξυλοδαρμοί, διαγραφές). Αυτοί που τελικά κυριάρχησαν εντός των παρατάξεων εμφανίζονται να κοινωνούν με συγκεκριμένα μέλη ΔΕΠ. Ετσι προέκυψε ο βασικός πυρήνας του τέως πρυτανικού συμβουλίου. Σε ένα δεύτερο στάδιο, η κοινή συμπόρευση ΔΑΠ-ΝΔΦΚ, ΠΑΣΠ και ορισμένων μελών ΔΕΠ ήλεγξε τις εκλογές προέδρων Τμημάτων και Πρυτανείας, εγκαθιστώντας το καθεστώς αδιαφάνειας που αναφέρθηκε ως «μεγάλο φαγοπότι» σε πρόσφατη τηλεοπτική συνέντευξη.

Πολλά μέλη ΔΕΠ που αντέδρασαν προσωπικά στην ιδιοποίηση του πανεπιστημίου, αντιμετώπισαν διώξεις (π.χ. Ενορκες Διοικητικές Εξετάσεις), καθυστερήσεις στις εξελίξεις τους, παράνομες απολύσεις. Εντονες αντιδράσεις υπήρξαν και σε συλλογικό επίπεδο. Ο Σύλλογος Εργαζομένων συγκρούστηκε με την πρώην Πρυτανεία, ο Σύλλογος ΔΕΠ αντέδρασε, αλλά τελικά ελέγχθηκε και έπαψε να λειτουργεί. Η συνδικαλιστική παράταξη «Συσπείρωση Πανεπιστημιακών» οργάνωσε εκδήλωση στο ΠΑΜΑΚ, όπου παρουσία εκατοντάδων μελών ΔΕΠ τεκμηριωμένα κατήγγειλε την τέως Πρυτανεία. Η ΠΟΣΔΕΠ καταδίκασε με απόφασή της τις «αυθαιρεσίες» στο ΠΑΜΑΚ. Ο Σύλλογος Φοιτητών του Τμήματος στη Νάουσα έδωσε ένα συνεχή αγώνα υπέρ της νομιμότητας. Τέλος, συγκροτήθηκε την περασμένη άνοιξη ένα υποψήφιο πρυτανικό σχήμα με στόχο την ακαδημαϊκή και σύννομη λειτουργία του ΠΑΜΑΚ. Το σχήμα υποστηρίχθηκε από μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, από φιλελεύθερους έως αριστερούς, και ανοιχτά κατήγγειλε τα ατοπήματα στο ΠΑΜΑΚ και πρότεινε διαδικασίες υπέρβασής τους. Απέτυχε όμως να εκλεγεί, διότι συγκρούστηκε αφενός με τις ηγετικές ομάδες της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ και ΠΑΣΠ και αφετέρου με την κυρίαρχη ομάδα συμφερόντων στο ΔΕΠ, που ελέγχει τους μηχανισμούς εξουσίας και διώκει όσους δεν είναι μαζί της, ενώ επιβραβεύει όσους είναι μαζί της (βλ. μέλος ΔΕΠ για το οποίο προκηρύχθηκαν 5 θέσεις, αμοιβές από προγράμματα εξειδίκευσης). Είναι γεγονός ότι οι πάμπολλες φωνές, συμπεριλαμβανομένων και μελών της ΔΑΠ και της ΠΑΣΠ, που επί χρόνια επισήμαιναν τη διαπλοκή στο ΠΑΜΑΚ, δε βρήκαν ευήκοα ώτα στους θεσμούς της Πολιτείας, στα δύο κόμματα εξουσίας και σε ορισμένα ΜΜΕ. Αντίθετα, η εξαιρετική σχέση της προηγούμενης πρυτανείας με το υπουργείο επέτρεψε να υλοποιούνται παράνομες αποφάσεις. Οσο για τα δυο κόμματα εξουσίας, έκαναν και δυστυχώς κάνουν ακόμη πως δεν καταλαβαίνουν τις τεράστιες συνέπειες αυτής της διαφθοράς. Για την κατάσταση στο ΠΑΜΑΚ δεν ευθύνονται οι θεσμοί, αλλά η ιδιοποίησή τους από δράστες με συγκεκριμένη ταυτότητα. Το ζήτημα αυτό συνιστά μια όψη της σημερινής κοινωνικο-πολιτικής μας κρίσης, που υπερβαίνει την παρούσα ανάλυση.

Για να ακουστούν οι φωνές μας, φτάσαμε σε μια κατάσταση που πλέον ήταν αδύνατο να μείνει αθέατη. Η συγκυρία αυτής της πρόσφατης «δημοσιοποίησης» των σκοτεινών πλευρών της λειτουργίας του ΠΑΜΑΚ γεννά θετικές προοπτικές. Η συνειδητοποίηση της πραγματικότητας, το τέλος της ανοχής σε «ανθρωποφαγίες» και οι νέες συναινετικές συλλογικές πρωτοβουλίες σημαίνουν την κατάρρευση του προηγούμενου συστήματος εξουσίας. Στο σημερινό ΠΑΜΑΚ ελπίζουμε ότι έχουν περιοριστεί πολύ αυτοί που θα δέχονταν τη συνενοχή στην κατάχρηση εξουσίας. Κυρίαρχη προβάλλει η δυναμική της διαφάνειας, της κάθαρσης, της τήρησης των ακαδημαϊκών αξιών, της σύννομης λειτουργίας του πανεπιστημίου. Αναμένουμε ότι η Δικαιοσύνη και το Σώμα Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης θα κάνουν απρόσκοπτα το έργο τους. Αναμένουμε ότι το υπουργείο θα επιμείνει στην κάθαρση έως την πλήρη αποκατάσταση της νομιμότητας. Η νέα Πρυτανεία, με τις πρόσφατες απαντήσεις της στις καταγγελίες, δείχνει ότι θέλει να συνεχίσει στη λογική της προηγούμενης, της οποίας αποτελεί και συνέχεια. Τα παθήματα δε γίνονται μαθήματα, δε φαίνεται να μπορεί να ασκήσει το θεσμικό της ρόλο προς όφελος του πανεπιστημίου και με αυτήν την έννοια ίσως αποτελέσει παράπλευρη απώλεια της διαπλοκής του παρελθόντος.

*οι συντάκτες είναι διδάσκοντες στο Πανεπιστημίο Μακεδονίας

Σχόλια

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Loading…

0

Επίθεση με βιτριόλι σε Αφγανό δημοσιογράφο

Καμία ελευθερία στους εχθρούς της ελευθερίας